Klasik MŘzik Notlarř   Klasik MŘzik   Besteciler  Eserler  Solistler  Hakkřnda  Ţleti■im
 
 
 Eser, Besteci, Solist Aratřn:
 

 




Klasik Notlarř Twitter Hesabř

Ahmed Adnan Saygun

Besteci Tanřtřmř

Ahmed Adnan Saygun, T├╝rk m├╝zik tarihinde T├╝rk Be┼čleri olarak an─▒lan bestecilerdendir ve ilk T├╝rk operas─▒n─▒n bestecisi olup "Devlet sanat├ž─▒s─▒" ├╝nvan─▒n─▒ alan ilk sanat├ž─▒d─▒r. Saygun'un en ├Ânemli eseri, Cumhuriyet D├Ânemi T├╝rk m├╝zi─činin en ├žok seslendirilen eserlerinden olan "Yunus Emre Oratoryosu"dur.

─░zmirli k├Âkl├╝ bir aileden gelen Saygun, ─░zmir'de "Hadikai S├╝byan Mektebi" adl─▒ mahalle mektebinde ba┼člad─▒─č─▒ ilk├Â─črenimini, sanat e─čitimine a─č─▒rl─▒k veren "─░ttihat ve Terakki Numune Sultanisi" adl─▒ ├ža─čda┼č okulda devam ettirmi┼čtir. Bu okulda 13 ya┼č─▒nda iken ─░smail Z├╝ht├╝ (nazariyat) Rosati (piyano) ve Tevfik Bey (piyano) yan─▒nda m├╝zik ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člad─▒.

1922 y─▒l─▒nda Macar Tevfik Bey'in ├Â─črencisi oldu. 1925 y─▒l─▒nda Frans─▒z La Grande Encyclopedie'den m├╝zikle ilgili makaleleri ├ževirerek birka├ž ciltlik b├╝y├╝k bir Musiki Lugati meydana getirdi.

─░lkokullarda ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒ d├Ânemde Ziya G├Âkalp'in, Mehmet Emin Yurdakul'un, B─▒├žak├ž─▒zade Hakk─▒ Bey'in ┼čiirleri ├╝zerine okul ┼čark─▒lar─▒ yazd─▒. 1925 y─▒l─▒nda devletin yetenekli gen├žleri m├╝zik e─čitimi i├žin Avrupa'daki ├Ânemli konservatuarlara g├Ândermek ├╝zere a├žt─▒─č─▒ s─▒nava girmek isteyen gen├ž m├╝zisyen, annesinin ani ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine bu f─▒rsat─▒ ka├ž─▒rd─▒.


Bir s├╝re m├╝zik ├Â─čretmenli─či yapt─▒─č─▒ s─▒rada 1927-1928 y─▒llar─▒nda "Re Maj├Âr Senfoni"yi besteleyen sanat├ž─▒; 1928 y─▒l─▒nda h├╝k├╝metin m├╝zi─če yetenekli gen├žler i├žin a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ tekrarlamas─▒ ├╝zerine bu kez f─▒rsat─▒ yakalay─▒p devlet bursuyla Paris'e g├Ânderildi.

Vincent d'Indy (kompozisyon), Eug├Ęne Borrel (F├╝g), Madame Borrel (armoni), Paul le Flem (Kontrpuan), Am├ęd├ęe Gastou├ę (Gregoryen ezgileri), Edouard Souberbielle (org) ile ├žal─▒┼čt─▒. Paris'teyken Op. (Opus) 1 s─▒ra numaral─▒ Divertissement adl─▒ orkestra eserini yazd─▒.

Saygun'un bu bestesi 1931 y─▒l─▒nda j├╝ri ba┼čkan─▒n─▒n Henri Defoss├ę (Cemal Re┼čit Rey'in orkestra ┼čefli─či hocas─▒d─▒r) oldu─ču Paris'teki bir beste yar─▒┼čmas─▒nda ├Âd├╝l kazand─▒, Gabriel Piern├ę y├Ânetimindeki Colonne Orkestras─▒ taraf─▒ndan ├Ânce Paris, Var┼čova daha sonra da Rusya ve Bel├žika'da seslendirildi.

Eser b├Âylece, Cemal Re┼čit Rey'in Paris'te seslendirilmi┼č bulunan ├╝├ž eserinden sonra - Anadolu T├╝rk├╝leri" (1927), "Bebek Efsanesi" (1928) ve "T├╝rk Manzaralar─▒" (1929) - yurtd─▒┼č─▒nda icra edilen d├Ârd├╝nc├╝ T├╝rk orkestra eseri olmu┼čtur.


Saygun, 1931'de T├╝rkiye'ye d├Ân├╝p bir s├╝re Musiki Muallim Mektebi'nde m├╝zik ├Â─čretmenli─čine ba┼člad─▒, m├╝zik imlas─▒ ve kontrpuan dersleri verdi. 1932y─▒l─▒nda piyanist Mediha (Boler) Han─▒m ile evlendi; bu evlilik bir s├╝re sonra bozuldu1.
Ahmet Adnan Bey ve ailesi 1934'te Soyad─▒ Kanunu ├╝zerine matematik ├Â─čretmeni babas─▒n─▒n iste─či ile "Sayg─▒n" soyad─▒n─▒ ald─▒; ancak ba┼čkas─▒ taraf─▒ndan al─▒nd─▒─č─▒ gerek├žesiyle bir s├╝re sonra soyadlar─▒ "Saygun" olarak de─či┼čtirildi.

Adnan Saygun, 1934 y─▒l─▒nda devlet ba┼čkan─▒ Atat├╝rk'├╝n talebiyle, T├╝rkiye'yi ziyaret edecek olan ─░ran ┼×ah─▒ R─▒za Pehlevi ┼čerefine ilk T├╝rk operas─▒ olan Op. 9 ├ľzsoy Operas─▒ n─▒ bir ay gibi ├žok k─▒sa bir s├╝rede yazd─▒. Liberettosunu M├╝nir Hayri Egeli'nin yazd─▒─▒─č─▒ opera, T├╝rk milletinin do─ču┼čunu, ─░ran ve T├╝rk milletlerinin k├Âk├╝ uzak tarihe dayanan karde┼čli─čini ifade etmekteydi. Eserin pr├Âm├╝yeri 19 Haziran 1934 gecesi Atat├╝rk ve R─▒za Pehlevi huzurunda ger├žekle┼čtirildi.

Sanat├ž─▒, ├ľzsoy'un sahnelenmesinden sonra Yalova'daki yazl─▒k evindde kendisini kabul eden Atat├╝rk'e T├╝rk musikisi hakk─▒nda bir rapor sundu. G├╝ne┼č-Dil ve T├╝rk Tarihi teorilerinden etkilenerek haz─▒rlanm─▒┼č bu rapor 1936'da "T├╝rk Musikisinde Pentatonizm" ba┼čl─▒─č─▒ ile yay─▒mland─▒.

Yalova'dan d├Ân├╝┼čte vekaleten Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Senfoni Orkestras─▒ (Riyaset-i Cumhur Orkestras─▒) ┼×efli─čine getirilen sanat├ž─▒; bu g├Ârevini bozulan sa─čl─▒─č─▒ nedeniyle ─░stanbul'a gidi┼či nedeniyle ancak bir ka├ž ay s├╝rd├╝rebildi. Orkestra ile ilk konserini 23 Kas─▒m 1934'te verdi.

1934 y─▒l─▒ Kas─▒m ay─▒ sonunda Saygun'a Atat├╝rk'ten yeni bir opera sipari┼č geldi. 27 Aral─▒k gecesi temsil edilmek ├╝zere Ta┼čbebek operas─▒ n─▒ bestelemeyi ba┼čaran sanat├ž─▒, bu operada yeni Cumhuriyet insan─▒n─▒n do─ču┼čunu anlatt─▒. Eser, 27 Aral─▒k 1934 gecesi Ankara Halkevi'nde sahnelendi; orkestray─▒ ├žok hasta olmas─▒na ra─čmen bizzat Saygun y├Ânetti.

Temsilin ard─▒ndan ─░stanbul'a giden ve be┼č ay ara ile iki kulak ameliyat─▒ ge├žiren Saygun'un, g├Ârevini ihmal etti─či gerek├žesiyle Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Senfoni Orkestras─▒'ndaki ve ard─▒ndan Musiki Muallim Mektebi'ndeki i┼čine son verildi; Ankara Devlet Konservatuar─▒'n─▒n kurulu┼č ├žal─▒┼čmalar─▒ndan da uzakla┼čt─▒r─▒ld─▒. Saygun, Devlet konservatuvarlar─▒nda etnom├╝zikoloji b├Âl├╝mleri a├ž─▒lmas─▒ y├Ân├╝nde ├žal─▒┼čmalar yapm─▒┼č, ancak bunlar Atat├╝rk'├╝n deste─čine ra─čmen ilgili kurumlarca hayata ge├žirilememi┼čtir.


Saygun, 1936'da ─░stanbul Belediye Konservatuar─▒'nda ├Â─čretmenli─če geri d├Ând├╝, 1939'a kadar bu g├Ârevde kald─▒. Sanat├ž─▒, "Yunus Emre Orotoryosu" adl─▒ ├╝nl├╝ yap─▒t─▒n─▒n seslendirili┼čine kadar s├╝recek olan bir g├Âzden d├╝┼čme d├Ânemine girmi┼čti.

Saygun ─░stanbul'da iken Ankara'da devam eden yeni bir konservatuar kurma ├žal─▒┼čmas─▒, Saygun'un savundu─ču "k├╝lt├╝rel ulusall─▒k" fikrini de─čil, "evrensel m├╝zik" anlay─▒┼č─▒n─▒ destekleyenler taraf─▒ndan s├╝rd├╝r├╝ld├╝. Konservatuar, bu i┼č i├žin dan─▒┼čman olarak getirilen konservatuar Paul Hindemith'in evrenselci m├╝zik g├Âr├╝┼čleri do─črultusunda 1936 y─▒l─▒ndan kuruldu.

Adnan Saygun ise 1936 y─▒l─▒nda Halkevleri'nin daveti ├╝zerine T├╝rkiye'ye gelen Macar besteci ve etnom├╝zikolog Bela Bartok'a Anadolu gezisinde e┼člik etti. Birlikte ├Âzellikle Osmaniye dolaylar─▒ndan derledikleri t├╝rk├╝leri notala┼čt─▒rd─▒lar. ├çal─▒┼čmalar─▒, "Bela BartokÔÇÖun T├╝rkiyeÔÇÖdeki Halk M├╝zi─či Ara┼čt─▒rmalar─▒ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ bir kitap haline getirilerek 1976 y─▒l─▒nda Macar ilimler Akademisi taraf─▒ndan ─░ngilizce bast─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

Saygun, 1939 y─▒l─▒nda Halkevleri'nin ├Ânerdi─či m├╝fetti┼člik g├Ârevini kabul etti ve bu vesile ile T├╝rkiye'yi dola┼čt─▒. 1940 y─▒l─▒nda bir konser i├žin Ankara'ya gelen ancak ├╝lkelerinden Nazi bask─▒s─▒ nedeniyle geri d├Ânmeyen Budap┼čete Kad─▒n Orkestras─▒ ├╝yelerinden Macar as─▒ll─▒ Ir├ęn Szalai (sonradan Nil├╝fer ad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r) ile 1940 y─▒l─▒nda evlendi; ├žiftin ├žocu─ču olmad─▒.

Halkevleri'ndeki g├Ârevinin yan─▒s─▒ra 1940 y─▒l─▒nda "T├╝rk M├╝zik Birli─či" adl─▒ bir koro kuran Saygun, bu koro ile d├╝zenli oda m├╝zi─či konserleri verdi.

"Halkevlerinde Musiki" adl─▒ bir kitap yay─▒nlad─▒. "Op. 19 Eski ├ťslupta Kantat", "Bir Orman Masal─▒" adl─▒ bale eseri ve "Yunus Emre Orotoryosu" gibi eserlerini bu d├Ânemde besteledi. Yunus Emre orotoryosu 1943 y─▒l─▒nda CHP'nin a├žt─▒─č─▒ yar─▒┼čmada birincilik ├Âd├╝l├╝n├╝ Ulvi Cemal Erkin'in piyano kon├žertosu ve Hasan Ferit Alnar'─▒n Viyola Kon├žertosu ile payla┼čt─▒.


Saygun'un 1942'de tamamlad─▒─č─▒ Yunus Emre Oratoryosu 25 May─▒s 1946'da Ankara'da Dil Tarih Co─črafya Fak├╝ltesi'nde seslendirildi ve b├╝y├╝k ba┼čar─▒ kazand─▒. En ├Ânemli eseri kabul edilen bu eser, daha sonra Paris'te ve 1958'de Birle┼čmi┼č Milletler kurulu┼č y─▒ld├Ân├╝m├╝ vesilesiyle New York'ta ├╝nl├╝ orkestra ┼čefi Leopold Stokowski y├Ânetiminde seslendirilmi┼čtir.

Bu eserle Saygun, ├žocuklu─čunda ─░zmir Kemeralt─▒ ├çar┼č─▒s─▒'n─▒n Dervi┼čler Caddesi'nde (bug├╝n Anafartalar Caddesi) Mevlevi dervi┼člerden duydu─ču ezgileri Avrupa ve Amerika'ya, Birle┼čmi┼č Milletler ├žat─▒s─▒ alt─▒na, sonradan eserin ├ževrilece─či 5 ayr─▒ dile ta┼č─▒m─▒┼č oluyordu. Sanat├ž─▒ eserin Ankara'daki ilk temsilinden sonra 1946 y─▒l─▒nda Halkevleri m├╝┼čavir ve m├╝fetti┼čli─činin yan─▒s─▒ra Ankara Devlet Konservatuar─▒'na kompozisyon ├Â─čretmeni olarak atand─▒. Ald─▒─č─▒ davetler ├╝zerine Londra ve Paris'e gitti, halk m├╝zi─či ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar yapt─▒; konferanslar verdi.

Yunus Emre den sonra, Kerem, K├Âro─člu, Gilgame┼č ba┼čta olmak ├╝zere ├╝├ž opera, "Atat├╝rk'e ve Anadolu'ya Destan" gibi koral eserler, 5 senfoni, ├že┼čitli kon├žertolar, orkestra, koro, oda m├╝zi─či eserleri, vokal ve enstr├╝mantal par├žalar, say─▒s─▒z t├╝rk├╝ derlemeleri, kitaplar, ara┼čt─▒rmalar, makaleler yazd─▒.

Eserleri New York NBC, Orchestre Colonne, Berlin Senfoni, Bavyera Radyo Senfoni, Viyana Filarmoni, Viyana Radyo Senfoni, Moskova Senfoni, Sovyet Devlet Senfoni, Moskova Radyo Senfoni, Londra Filarmoni, Kraliyet Filarmoni, Northern Sinfonia, Julliard Quartet gibi topluluklar ve Yo-yo Ma gibi virt├╝├Âzler taraf─▒ndan seslendirildi. 1971'de y├╝r├╝rl├╝─če giren Devlet Sanat├ž─▒l─▒─č─▒ Kanunu ├žer├ževesinde ilk Devlet Sanat├ž─▒s─▒ unvan─▒ Adnan Saygun'a verildi.

Sanat├ž─▒, 6 Ocak 1991 tarihinde pankreas kanseri nedeniyle hayat─▒n─▒ kaybetti.
Orkestra, oda m├╝zi─či, opera, bale, piyano ├╝zerine bir├žok yap─▒t─▒ oldu─ču gibi, etnom├╝zikoloji ile m├╝zik egitimi konular─▒nda yay─▒nlar─▒ vard─▒r. ├çal─▒┼čmalar─▒ ve di─čer belgeleri AnkaraÔÇÖda Bilkent ├ťniversitesi b├╝nyesinde kurulan ÔÇťAhmet Adnan Saygun M├╝zik E─čitim ve Ara┼čt─▒rma MerkeziÔÇŁnde bulunmaktad─▒r.

Ahmed Adnan Saygun'un yap─▒tlar─▒n─▒n seslendirme ├╝zerindeki haklar─▒ SACEM'e aittir. Yay─▒nlanan bir k─▒s─▒m yap─▒tlar─▒n─▒n telif haklar─▒ Southern Music Publishing, New York ve Hamburg'taki Peer Musikverlag'a aittir.

M├╝zikolog Emre Arac─▒ taraf─▒ndan kaleme al─▒nan kapsaml─▒ bir biyografisi Adnan Saygun ÔÇô Do─ču Bat─▒ Aras─▒ M├╝zik K├Âpr├╝s├╝ ad─▒ alt─▒nda Yap─▒ Kredi Yay─▒nlar─▒ taraf─▒ndan 2001 y─▒l─▒nda yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.


Takip edilmekten korkmuyoruz!.. Takip i├žin t─▒klay─▒n: twitter.com/klasiknotlari



─░lgili Yaz─▒lar


ăa­da■ř 20.-21. YŘzyřl Bestecilerinden Bazřlarř



Referans bilgisi: "Ahmed Adnan Saygun", 2012 , Klasik Notlarř sitesi, http://www.klasiknotlari.com/tr/312/Ahmed_Adnan_Saygun.html


 Bu sayfay─▒ Facebook'ta payla┼č─▒n.

 Bu sayfay─▒ Twitter'da payla┼č─▒n.


Klasik Notlar─▒ Sitesi klasik m├╝zikte kim kimdir, hangi d├Ânem bestecilerinin eserleri nelerdir, hangi solistler ne virt├╝├Âz├╝d├╝r, kaliteli m├╝zik nedir ne de─čildir... Konserlerde hangi abiye giysiler giyilir, alt─▒n elmas nas─▒l m├╝cevherli tak─▒lar tak─▒l─▒r!... Bestecilerin hayatlar─▒ nas─▒ld─▒r, besteleri ne zaman yaz─▒lm─▒┼č, nas─▒l ve neler ifade etmektedir, neden, niye, ni├žin gibi sorular i├žin bir kaynak olma amac─▒ndad─▒r.


ăYDD


Klasik MŘzik Notlarř
Mobil Kullanřm Ţpušlarř

  ┬ę 2009-2021 Klasik Notlar─▒ | Klasik M├╝zik Sitesi | www.klasiknotlari.com