Klasik Mzik Notlar   Classical Music   Composers  Works  Soloists  About  Contact
 
 
 Search Works, Composers, Solists:
 

 




Klasik Notlar Twitter Hesab

Medeniyetler Beþiðinde Klasik Müzik

Bulunduðumuz coðrafya, yüz yýllarca birçok medeniyete ve kültüre ev sahipliði yapmýþ, ayný zamanda doðu ile batý arasýnda bir köprü olmuþtur. Adým baþý tarih, adým baþý geçmiþ medeniyetlerin izleri… Hititler, Romalýlar, Bizanslar; mescitler, hanlar, hamamlar yapan Selçuklular onlarýn ardýndan Anadolu Selçuklularý, onlarýn arasýndan bir beylik ve büyük bir devlet Osmanlý… Osmanlýnýn ardýndan da binbir emekle kurulan Türkiye Cumhuriyeti… Ýþte bu yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin genç bireylerinden;

Ahmed Adnan Saygun
Ulvi Cemal Erkin
Cemal Reþit Rey
Hasan Ferid Alnar
Necil Kazým Akses

1900'lü yýllarýn baþýnda doðmuþ ve Atatürk tarafýndan müzik eðitimi için yurtdýþýna gönderilmiþ sanatçýlardýr. Geri geldiklerinde Türk müziði ile klasik müziði harmanlayarak Türk klasik müziðinin oluþmasýnda öncü olmuþlardýr. Türk beþleri olarak adlandýrýlan bu grup, batý müziði ile birlikte Anadolu'ya özgün motifleri bir arada kullanmýþ ve medeniyetler beþiðinin zenginliðini en iyi þekilde eserlerine yansýtmýþtýr. Onlarýn ardýndan da bir çok besteci bu alanda eserler vermiþtir. Bu kiþiler sadece besteleyip çalmakla kalmamýþ ayný zamanda doðu ile batý arasýnda bir köprü olmuþlardýr. Bestelenen eserler dünyada büyük yanký uyandýrmýþ ve birçok yabancý orkestra tarafýndan yorumlanmýþtýr. Bu sayede Anadolu medeniyetlerinin izleri Türk klasik müziði ile dünyaya yayýlmýþtýr.

Bestecilerin eserlerinden örnek verecek olursak;

Hasan Ferid Alnar, Kanun Konçertosu

Dünyanýn ilk kanun konçertosudur. Ferid Alnar daha önce tasarladýðý bu konçertoyu 1946 yýlýnda Roma'da bulunduðu sýrada yazmaya baþlamýþ, Ankara'da tamamlamýþtýr. Konçerto ilk defa 1951 yýlýnda Viyana Radyosu'nda, Viyana Senfonicileri Orkestrasý eþliðinde seslendirilmiþtir. Alnar, daha sonra konçertonun üçüncü bölümünü beðenmeyerek yeniden yazmayý denemiþtir. 1958 ilkbaharýnda Mevlana'yý ziyareti sonrasýnda Ankara dönüþünde üçüncü bölümü birkaç gün içerisinde yazmýþtýr. Eser birçok orkestra tarafýndan yorumlanmýþtýr.


Ulvi Cemal Erkin, Köçekçe

Eski Ýstanbul'da kadýn ve erkekler ayrý ayrý eðlenirdi. Köçek adý verilen kadýn kýlýðýndaki erkekler çalgý veya þarký eþliðinde dans ederlerdi. Besteci bu eðlencelerde çalýnan karcýðar ve hicaz makamýndaki bazý örnekleri derleyerek dans rapsodisi baþlýðý altýnda altýnda Köçekçe Süiti'ni oluþturmuþtur.
1942'de CHP'nin açtýðý ulusal kompozisyon yarýþmasýnda birinciliði kazanan ve ilk defa 1 Þubat 1943'te E. Praetorius yönetimindeki Riyaseticumhur Filarmoni Orkestrasý tarafýndan Ankara Radyosu stüdyosunda seslendirilen bu renkli eser, Ulvi Cemal Erkin'in en çok sevilen ve seslendirilen bestesi olmuþtur.


Ahmed Adnan Saygun, Yunus Emre Oratoryosu

Ahmed Adnan Saygun'un 1942'de tamamladýðý 'Yunus Emre Oratoryosu' 1946 yýlýnda Ankara'da seslendirilmiþ ve büyük baþarý kazandýrmýþtýr. En önemli eseri olarak kabul edilen bu eserde Saygun, çocukluðunda Ýzmir Kemeraltý Çarþýsý'nýn Derviþler Caddesi'nde Mevlevi derviþlerden duyduðu ezgileri Avrupa ve Amerika'ya daha sonradan eserin çevrileceði beþ dile taþýmýþ oluyordu.

Ahmed Adnan Saygun, Özsoy Operasý

Ýran Þahýnýn Türkiye'yi ziyareti þerefine Atatürk tarafýndan ýsmarlanan Özsoy Operasý ilk Türk operasýdýr. Saygun tarafýndan dokuz ay gibi kýsa bir sürede yazýlan opera Türk milletinin doðuþunu, Ýran ve Türk milletlerinin kökü uzak tarihe dayanan kardeþliðini ifade etmektedir.

Saygun Yunus Emre Oratoryosu'ndan sonra Kerem, Gýlgamýþ ve Köroðlu operalarýný yazmýþ; Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan gibi koral eserler, çeþitli konçertolar, oda müziði eserleri vb. bestelemiþtir.


Cemal Reþit Rey

Onuncu Yýl Marþý, Lüküs Hayat (Operet), Hava-Cýva (Operet), Zeybek (Opera), Türkiye Senfonisi gibi birçok sevilen eserin bestecisidir.


Necil Kazým Akses

Ankara Kalesi (Senfonik Þiir), Piyano için Minyatürler, Keman ve Viyola için Konçertolar, Yaylýlar için Dört Deðerli Kuartet vb. baþlýca yapýtlarý arasýnda sayýlabilir.

Örnek olarak verdiðim bu eserlerin isimlerinden ve içeriklerinden anlaþýlacaðý gibi eserler biçimsel olarak batý müziði; temasý, içeriði, özgün motifleri ile de Anadolu'ya aittir. Bu özellikleri sebebiyle de doðu ile batý arasýnda köprü oluþturmuþlardýr.


Benzer bir örnek de Fazýl Say'ýn Ýstanbul Senfonisi Op.28'dir:

Bu senfoninin ilk seslendiriliþinde solist olarak Burcu Karadað (Ney) --dünyadaki tek kadýn neyzen--, Aykut Köselerli (Vurma sazlar), Hakan Güngör (Kanun) yer almýþtýr. Þef Gürer Aykal eþliðinde Borusan Filarmoni Orkestrasý tarafýndan seslendirilmiþtir. Görüldüðü gibi besteci sadece batý müziði enstrümanlarýna yer vermemiþ, ayný zamanda geleneksel Türk müziði enstrümanlarýna da yer vermiþtir.

Senfoni yedi tepeli Ýstanbul'a atýfta bulunarak yedi bölümden oluþuyor. Bunlar;


  1. Nostalji

  2. Tarikat

  3. Sultan Ahmet Camii

  4. Hoþ Giyimli Genç Kýzlar Adalar Vapurunda

  5. Haydarpaþa Garý'ndan Anadolu'ya Gidenler Üzerine

  6. Alem Gecesi

  7. Final



Ýstanbul Senfonisi Marmara Denizi'nin dalgalarýnýn kýyýda sakince hýþýrdamasý ile baþlar. Final bölümünde besteci günümüzü anlatmýþtýr. 15 milyonluk nüfuslu metropol kentteki romantizmin, yaþamýn kalmadýðý, stresin ve sýkýntýnýn hakim olduðu rengi algýlarýz. Ve Ýstanbul Senfonisi baþladýðý yere geri döner. Denizden gelen Ýstanbul Senfonisi denize dökülerek kaybolur.

Fazýl Say'ýn diðer eserlerinden bazýlarý;


  • Ýpek yolu Konçertosu

  • Haremde 1001 Gece Keman Konçertosu

  • Kara Toprak (Piyano için Âþýk Veysel'in temasý üzerine)

  • Gülnihal (Piyano için Hamamizade Ýsmail Dede Efendi'nin temasý üzerine)

  • Nazým Oratoryosu



Medeniyetler kavþaðýnýn zenginliðinden sadece Türk besteciler etkilenmiyor. Örneðin Anjelika Akbar… Rus piyanist ve besteci 1990'lý yýllarda Türkiye'ye gelmiþ ve çeþitli nedenlerden dolayý burada kalarak 1993 yýlýnda Türk vatandaþlýðýna geçmiþtir. Türk kültürünü zamanla benimsemiþ, Anadolu insaný ve felsefesi onu çok etkilemiþtir. Bu etki onun eserlerine de yansýmaktadýr.

Bestecinin Türkiye'ye geldikten sonra yazdýðý ilk senfonik eseri Güneþin Doðduðu Ufuk (Piyano ve orkestra Ýçin rapsodi) Mustafa Kemal'e adanmýþtýr. Besteci piyanoyu Mustafa Kemal, orkestrayý ise Mustafa Kemal'in yaþadýðý olaylar olarak tanýmlamýþtýr. Piyano ile orkestra sürekli diyalog halindedir. Piyanodan gelen enerji orkestrayý giderek daha çok etkiler. Eser yerini kimi zaman kahramanlýða kimi zaman ise duygusallýða býrakýyor. Kahramanlýk temasý olarak Ýstiklal Marþý ile bitiyor.

Ben bunlarý anlatýrken belki içinizden 'Anjelika Akbar ne anlar bizim önderimizden?' diyeceksiniz. Bestecinin bu soruya çok güzel bir yanýtý var:
"Mustafa Kemal gibi insanlar bir ülkeye ya da ýrka ait deðiller. Onlar tüm dünyaya mal olmuþlardýr ve herkes onlarý kalplerinde hissedebilir. Benim de Mustafa Kemal'i sevmem ve hissedebilmem için Türkiye'de doðmama gerek yoktu."

Akbar 2003 yýlýnda Bach A L'Oriantale adlý bir albüm çýkarmýþ ve bu albümde Bach müziðini oryantal perküsyonlar ile birleþtirmiþtir. Bazý klasik müzik çevrelerinden eleþtiriler alan besteci albüm ile ilgili "Dað köyünde çobanýn söylediði türkü, Mozart'ýn Senfonisi, Hint Ragasý ya da Hýrvat Dansý, doðu ritmleri ya da Bach'ýn ölümsüz eserleri hepsi özünde BÝR!.. Bu bir müzik deneyi deðil çaðýn ihtiyacýdýr. Ýnsanlar birbiriyle kucaklaþmadan önce müzikleri kucaklaþsýn istedim." açýklamasýnda bulunmuþtur.

2010 yýlýnda "Ýçimdeki Türkiyem" albümünü çýkarmýþtýr. Bu albümdeki besteler Anjelika Akbar'ýn Türkiye'de farklý zamanlarda yaþadýðý olaylarý, etkilendiði insanlarý ve Türkiye'nin deðiþik dönemlerini yansýtmaktadýr. Ýçimdeki Türkiyem albümü dinleyenleri adeta bir yolculuða çýkartýr. "Anadolu Esintileri"nde Anadolu'yu içimizde hissederken, "Yalnýz Çýnar"da Nazým Hikmet'in memleketine olan özlemi duyarýz; "Gökler Kraliçesi" ile Kibele, Hz. Meryem ve Afrodit'i tanýrken; "Güneþin Doðduðu Ufuk" ile Mustafa Kemal'i düþleriz; "Kýrýk Yay Üzerine Aðýt"ta 99'daki Marmara depreminin üzüntüsünü yaþarken, "Zamanýn Nabzý" ile kendimizi gezegenimizin yerine koyar ve çektiði ýstýrabý düþünürüz...

Gerçekten de doðu ile batýnýn birleþtiði bu coðrafya birçok besteciyi etkilemiþtir. Bu besteciler klasik batý müziðiyle medeniyetler beþiðinin zengin kültürünü, geçmiþ medeniyetlerin izlerini harmanlayarak bin bir kültürü, bin tanrý ilini etkili ve güzel bir þekilde dünyaya anlatmýþ, doðu ile batý arasýnda bir köprü olmuþtur.
I suggest, you'll like this:
Ulvi Cemal Erkin, Köçekçe Dans Suiti

Sinem Genç


We are not afraid to be followed! Click to follow: twitter.com/klasiknotlari



Related Interesting Articles


Reference info: "Medeniyetler Beþiðinde Klasik Müzik", 2012 , Klasik Notlari website, http://www.klasiknotlari.com/en/313/Medeniyetler_Beþiðinde_Klasik_Müzik.html


 Share this page in Facebook.

 Share this page in Twitter.

 Share this page in Delicious.


Klasik Notlar Sitesi klasik mzikte kim kimdir, hangi dnem bestecilerinin eserleri nelerdir, hangi solistler ne virtzdr, kaliteli mzik nedir ne deildir... Konserlerde hangi abiye giysiler giyilir, altn elmas nasl mcevherli taklar taklr!... Bestecilerin hayatlar nasldr, besteleri ne zaman yazlm, nasl ve neler ifade etmektedir, neden, niye, niin gibi sorular iin bir kaynak olma amacndadr.


YDD


Classical Music Notes
Mobile Usage Tips

  2009-2019 Klasik Notlar | Klasik Mzik Sitesi | www.klasiknotlari.com