Klasik Mzik Notlar   Klasik Mzik   Besteciler  Eserler  Solistler  Hakknda  letiim
 
 
 Eser, Besteci, Solist Aratn:
 

 




Klasik Notlar Twitter Hesab

Selam Verip Geçtiler

Güneþli kasým günü, köydeki evin balkonunda, Brahms'ýn o çok sevdiðim 4. Senfonisini dinliyorduk eþimle,

-Kalýcý yapýt býrakanlar yaþýyor, dedim.

Eþim onayladý bu sözümü.

Brahms gerçekten yaþýyor muydu?

Þu soru da kaçýnýlmaz oluyor:

Bir ölüyü anmak onu yaþatmak mýdýr? Kalýcý yapýt býrakmanýn itici gücü ölümsüzleþmek ise, demek ölüm denen olay gerçek deðildir, insanoðlu ölümsüzlüðe eriþebilir.

Nasýl?

Anýlarak, anýlarda canlandýrýlarak. Helalleþerek ayrýlmak belki de bunu saðlamak içindir. Yunus Emre,

Biz dünyadan gider olduk
Kalanlara selâm olsun


diyor, kýskanmadýðýný belirtiyor yaþamda býraktýklarýný.

Eski bir Yunan düþünürü tutturmuþ, yaþamak ve ölmek ayný þeydir diye, derslerinde ve konuþmalarýnda yineleyip dururmuþ bu sözü. Bir gün onu dinleyenlerden biri.

- Öyleyse neden ölmüyorsun, diye sormuþ.

Adam,

- Ýkisi bir de onun için, diye yanýtlamýþ soruyu.

Yahya Kemal Beyatlý, bir kurnazlýk edip, önce ölenlere selâm yollar.

Evvel giden ahbaba selâm olsun erenler.

Ayrýlýðýn selâm sabahla olmasý güzeldir, kibarcadýr doðrusu; ama ölümden ve ölüden korkuyu ortadan kaldýrmaz. Ýlkel toplum insanýnýn ölülerden ödü kopuyordu, ölenin yaþayanlarý kýskandýðýna inanýyordu. Dahasý, ölenin adý oymak içinde baþkalarýnda da varsa, onlara hemen o gün baþka adlar takýlýyordu: Ölen adam adýný duyup da gelmeye kalkmasýn diye.

Ölülere karþý duyulan bu korkunun sadece ilkel topluma özgü olduðu sanýlmasýn. Hamlet, sevgili babasýnýn hayaletiyle konuþtuktan sonra kovar onu, "Köstebek" der ona.

Ölülerin, savaþla, iþkenceyle, açlýkla dolu olan bu dünyada yaþayanlarý kýskanmalarý pek akla uygun görünmüyorsa da, ne yapalým ki, anlatýlanlar bunu doðruluyor. Odysseus, Hades'e (ölüler dünyasý) ilk gidiþinde (bu yüzden ona iki ölümlü denmiþtir) dostu Akhileus'u bulur, onu "kýral" diye selâmlar. Akhileus ise ona, aðlayarak,

- Hades'te kýral olmaktansa dünyada köle olmayý yeðlerim, der.

Ne acý sözdür bu!

Ölüm korkusunun ancak ruha inanmakla yenilebileceði söylenirse, ruhlarýn ikide bir buralara gelmeðe kalkmalarýný açýklamak güçleþir.

Ölüm asude bahar ülkesidir bir rinde
(Yahya Kemal Beyatlý)

Böyle ise akýllarýnýn burada kalmamasý gerekirdi. Ölürken sevineni gören yoktur.

Cahit Sýtký Tarancý,
Alýþtýðýmýz bir þeydi yaþamak

demiþti. Demek öteye alýþmak kolay olmuyor.

Sonra, ruha, ruhun ölümsüzlüðüne inanmak da epey güç görünüyor. Amerikalý romancý Henry Miller, "Ben öldükten sonra ruhumu çaðýrýn" demiþti; öldü, ruhunu çaðýrdýlar, gelmedi. Öteki dünyayý sevdiðinden mi, yoksa ruhu mu yoktu?

Biz gene Brahms'a ve "ölümsüzler" dediðimiz, kalýcý yapýtlar býrakanlara dönelim.

Bu büyük adamlarýn hiçbiri, konuþtuðumuz anlamda, ölümsüzlüðü aramýþ, istemiþ deðildir. "Ya anýlmak?" diye sorarsanýz, anýlmak anýlanca bilinmedikten, duyulmadýktan sonra neye yarar! Yaratýcý, ölümünden sonra anýlmak için çalýþýp didinmez. Her þey bu dünyada, bu dünya için olup bitiyor. Baþka türlüsü nasýl düþünülebilir? Sanatlar, bilimler, politikalar sürekli bir deðiþim süreci içindedirler. Bu süreç dýþýnda ölümsüzlüðü, hadi bu sözü bir yana býrakalým, kalýcýlýðý aramak boþuna çabadýr. Brahms, Beethoven sonrasý müziðinin yaratýcýlarýndan biri idi, o koþullar içinde kalýcý olmayý baþardý. Ama müzik sanatý orada durup kalmýþ deðildir.

Sanatlarýn, bilimlerin, politikalarýn eskiyen ve kalýcý olan yanlarýný doðru deðerlendirmek gerekir. Sanatlarda ilerleme deðil, deðiþmedir söz konusu olan. Bilim adamlarýnýn buluþlarý eskir, o buluþlarýn yerini yenileri alýr. Ama bütün bu yenilenmelere, deðiþmelere karþýn, özde birlik sürer gider. Yaratýcý, uðraþtýðý dalýn geçmiþini bilir, geleceðini tam olarak kestiremez. Bu süreç içinde ölümsüzlüðü düþünmenin yeri yoktur.

Dinlediðim 4. Senfoninin büyüsü içinde çoksesli müziðin serüvenini düþünüyorum. Gesualdo'dan baþlayalým: Gesualdo (1560-1614), çoksesliliðin dramatik gücüyle teksesli müziðin kiþilikli anlatýmýný baðdaþtýran madrigal müziðin yaratýcýlarýndandýr. Onda Johannes Brahms'a bu sanatýn geçirdiði deðiþim baþdöndürücüdür. Brahms, klasik müzikle romantik anlayýþý kaynaþtýran yapýlar yaratmakla ünlüdür. Ondan günümüze yetiþmiþ bütün yaratýcýlar içinde ölümsüzlüðü, kalýcýlýðý hangisi daha çok hak etmiþtir?

Bu sorunun yanýtý bulunamaz.

Büyük yaratýcýlar selâm verip geçmiþlerdir.


3 Kasým 1995
Cumhuriyet Gazetesi

Melih Cevdet Anday


Takip edilmekten korkmuyoruz!.. Takip iin tklayn: twitter.com/klasiknotlari



lgili Yazlar


Referans bilgisi: "Selam Verip Geçtiler", 2012 , Klasik Notlar sitesi, http://www.klasiknotlari.com/tr/327/Selam_Verip_Geçtiler.html


 Bu sayfay Facebook'ta paylan.

 Bu sayfay Twitter'da paylan.


Klasik Notlar Sitesi klasik mzikte kim kimdir, hangi dnem bestecilerinin eserleri nelerdir, hangi solistler ne virtzdr, kaliteli mzik nedir ne deildir... Konserlerde hangi abiye giysiler giyilir, altn elmas nasl mcevherli taklar taklr!... Bestecilerin hayatlar nasldr, besteleri ne zaman yazlm, nasl ve neler ifade etmektedir, neden, niye, niin gibi sorular iin bir kaynak olma amacndadr.


YDD


Klasik Mzik Notlar
Mobil Kullanm pular

  2009-2019 Klasik Notlar | Klasik Mzik Sitesi | www.klasiknotlari.com